Het retentierecht is een krachtig juridisch middel dat veel ondernemers kennen, maar slechts weinigen echt goed toepassen. In de praktijk wordt het of te laat ingezet, of juist gebruikt in situaties waarin het juridisch geen stand houdt. Dat kan leiden tot onnodige conflicten, reputatieschade of zelfs aansprakelijkheid.
Voor ondernemers, CFO’s en operationeel verantwoordelijken is het daarom cruciaal om te begrijpen wanneer het retentierecht wel een effectief drukmiddel is – en wanneer niet.
In dit artikel leggen wij uit hoe het retentierecht werkt, welke voorwaarden gelden, wat de risico’s zijn en hoe je het strategisch inzet binnen een professioneel incasso- en creditmanagementbeleid.
1. Wat is het retentierecht?
Het retentierecht is het recht om zaken van een ander onder je te houden totdat jouw openstaande vordering is betaald. Denk aan:
- een aannemer die werkzaamheden heeft verricht aan een pand
- een garage die een voertuig heeft gerepareerd
- een installateur die apparatuur heeft geplaatst en nog niet is betaald
Zolang de vordering samenhangt met de zaak die je onder je houdt, mag je levering of afgifte opschorten.
Belangrijk: het retentierecht ontstaat van rechtswege. Het hoeft dus niet contractueel te zijn afgesproken.
2. Wanneer kun je het retentierecht inzetten?
Het retentierecht is alleen geldig als aan alle voorwaarden is voldaan:
- Je hebt een opeisbare vordering
- Je houdt een zaak feitelijk onder je
- Er is voldoende samenhang tussen de vordering en de zaak
- Je handelt te goeder trouw
- De zaak is (nog) niet afgegeven
Zodra een van deze voorwaarden ontbreekt, vervalt het retentierecht.
3. Retentierecht in de praktijk: krachtige situaties
Het retentierecht werkt met name goed in situaties waarin:
- de wederpartij dringend toegang nodig heeft tot het object
- doorlevering of ingebruikname essentieel is
- de waarde van de zaak aanzienlijk is
- faillissement dreigt
Juist in die gevallen vormt het retentierecht een sterk onderhandelingsinstrument dat betaling kan afdwingen zonder direct te procederen.
4. Wanneer werkt het retentierecht níet (of is het riskant)?
In de praktijk zien wij regelmatig fouten, zoals:
- De zaak is al afgegeven (retentierecht vervalt)
- De vordering ziet op andere werkzaamheden
- Het object behoort toe aan een derde
- Het retentierecht wordt ingezet als pressiemiddel zonder juridische basis
- De situatie escaleert richting onrechtmatige daad
Onjuist gebruik kan leiden tot:
- schadeclaims
- kort geding tot afgifte
- reputatieschade
- verlies van onderhandelingspositie
5. Retentierecht bij faillissement van de debiteur
Bij faillissement kan het retentierecht bijzonder krachtig zijn. In veel gevallen geldt:
- de curator moet het retentierecht respecteren
- afgifte mag worden geweigerd
- betaling of zekerheid kan worden afgedwongen
Maar: de curator zal het recht kritisch toetsen. Onvoldoende documentatie of twijfel over samenhang leidt vaak tot verlies van positie.
Snel en juridisch correct handelen is hier essentieel.
6. Retentierecht vs. eigendomsvoorbehoud
Hoewel ze vaak door elkaar worden gehaald, zijn het verschillende instrumenten:
| Retentierecht | Eigendomsvoorbehoud |
| Wettelijk recht | Contractueel recht |
| Vereist feitelijke macht | Vereist voorafgaande afspraak |
| Drukmiddel via afgifte | Eigendom blijft bij verkoper |
| Vaak tijdelijk | Vaak structureel |
In een professioneel creditbeleid worden deze middelen strategisch gecombineerd.
7. Strategisch inzetten binnen incasso en debiteurenbeheer
Een volwassen organisatie:
- herkent tijdig of retentierecht mogelijk is
- legt bewijs en documentatie direct vast
- communiceert juridisch correct richting debiteur
- gebruikt het recht als middel, niet als einddoel
- schakelt tijdig specialistische ondersteuning in
Het doel is betaling, niet escalatie.
8. Wanneer schakel je een specialist in?
Zodra:
- betaling uitblijft
- afgifte wordt gevraagd
- faillissement dreigt
- druk vanuit derden ontstaat
is het verstandig om niet zelf te improviseren. De juridische marges zijn klein en fouten zijn kostbaar.
Twijfel je of je het retentierecht kunt of moet inzetten?
Wij beoordelen jouw positie, adviseren strategisch en begeleiden het volledige traject – van minnelijk tot juridisch.
Neem contact op via WhatsApp, telefoon, e-mail of onze website.