Voor veel ondernemingen voelt onbetaalde levering als het grootste risico binnen hun commerciële proces. Producten zijn geleverd, diensten uitgevoerd, maar betaling blijft uit. Op dat moment blijkt vaak dat juridische zekerheden onvoldoende zijn vastgelegd of niet correct zijn toegepast.
Twee krachtige, maar vaak verkeerd begrepen instrumenten binnen het Nederlandse recht zijn eigendomsvoorbehouden het recht van reclame. Juist toegepast kunnen zij het verschil maken tussen volledige betaling of afschrijving van een vordering.
In dit artikel leggen wij uit wat deze rechten inhouden, wanneer ze werken, waar het in de praktijk vaak misgaat en hoe je ze effectief inzet binnen een professioneel creditmanagement- en incassoproces.
1. Wat is eigendomsvoorbehoud?
Eigendomsvoorbehoud betekent dat de geleverde zaken juridisch eigendom blijven van de verkoper totdat de factuur volledig is betaald. De koper krijgt het bezit, maar niet het eigendom.
Dit biedt belangrijke bescherming bij:
- wanbetaling
- faillissement van de afnemer
- beslaglegging door derden
Cruciaal punt: eigendomsvoorbehoud werkt alleen als het vooraf rechtsgeldig is overeengekomen, meestal via algemene voorwaarden.
2. Wanneer werkt eigendomsvoorbehoud wel (en wanneer niet)?
Eigendomsvoorbehoud werkt alleen indien:
- het expliciet is opgenomen in de algemene voorwaarden
- deze voorwaarden voor of bij contractsluiting zijn verstrekt
- de geleverde zaken nog identificeerbaar zijn
- de zaken niet zijn verwerkt of doorgeleverd
Veel ondernemingen denken beschermd te zijn, terwijl het juridisch niet afdwingbaar blijkt door een vormfout.
3. Uitgebreid eigendomsvoorbehoud: meer dan alleen betaling
Een uitgebreid eigendomsvoorbehoud kan ook betrekking hebben op:
- eerdere openstaande facturen
- nevenvorderingen (rente, kosten)
- toekomstige leveringen
Dit vereist zeer nauwkeurige formulering. Onjuist opgesteld = niet afdwingbaar.
4. Het recht van reclame: onderschat maar krachtig
Het recht van reclame is een wettelijk recht waarmee een verkoper geleverde, maar onbetaalde zaken kan terugvorderen, zelfs als geen eigendomsvoorbehoud is overeengekomen.
Belangrijke kenmerken:
- geldt alleen bij koop van roerende zaken
- moet binnen zes weken na opeisbaarheid worden ingeroepen
- vereist een duidelijke schriftelijke verklaring
- vervalt bij verwerking of doorverkoop
Dit recht wordt in de praktijk vaak te laat of onjuist ingezet.
5. Eigendomsvoorbehoud vs. recht van reclame
| Eigendomsvoorbehoud | Recht van reclame |
| Contractueel recht | Wettelijk recht |
| Moet vooraf zijn overeengekomen | Bestaat automatisch |
| Geldt zolang zaken identificeerbaar zijn | Strikte termijnen |
| Sterk bij faillissement | Tijd kritisch |
In de praktijk vullen deze instrumenten elkaar aan.
6. Veelgemaakte fouten in de praktijk
Wij zien regelmatig:
- algemene voorwaarden die niet rechtsgeldig zijn verstrekt
- eigendomsvoorbehoud dat te algemeen is geformuleerd
- te late inroeping van het recht van reclame
- onvoldoende bewijs van levering
- onduidelijke administratie van serienummers of partijen
Deze fouten kosten ondernemingen jaarlijks aanzienlijke bedragen.
7. De rol van eigendomsvoorbehoud bij faillissement
Bij faillissement is snelheid cruciaal. Een correct eigendomsvoorbehoud kan betekenen dat:
- goederen buiten de boedel vallen
- de curator moet meewerken aan teruggave
- jouw positie aanzienlijk sterker is dan die van concurrente schuldeisers
Zonder correct voorbehoud sta je achteraan in de rij.
8. Praktische toepassing binnen creditmanagement
Een professioneel ingerichte organisatie:
- borgt eigendomsvoorbehoud in contracten
- registreert leveringen en serienummers
- monitort betalingstermijnen strak
- schakelt juridisch snel bij overschrijding
- combineert incasso met zekerheden
Dit is geen juridisch detail, maar strategisch beleid.
9. Wanneer schakel je een specialist in?
Zodra betaling uitblijft en:
- goederen zijn geleverd
- faillissement dreigt
- beslag of doorverkoop wordt vermoed
is tijd de doorslaggevende factor. Hoe eerder correct gehandeld wordt, hoe groter de kans op succes.
Wil je zeker weten dat jouw eigendomsvoorbehoud en rechten juridisch afdwingbaar zijn?
Wij beoordelen, activeren en handhaven zekerheden binnen het minnelijk én juridisch traject.
Neem contact op via WhatsApp, telefoon, e-mail of onze website.